อาหาร 7 อย่างของพระโค บ่งบอกความหมายใดบ้างในวันพืชมงคล

วันสำคัญทางการเกษตรที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน คือ “วันพืชมงคล” ที่มีพิธีสำคัญเพื่อเป็นขวัญและกำลังใจให้เกษตรกรของไทยในช่วงเข้าสู่ฤดูกาลเพาะปลูก โดยมีชื่อของพีธีนี้อย่างเป็นทางการว่า “พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ” พิธีเสริมความเป็นสิริมงคลให้กับเกษตรกรทุกคนภายในประเทศ ส่วนสำคัญในพระราชพิธีที่ถือว่าขาดไม่ได้และจะต้องเกิดขึ้นในทุกปี คือ การเสี่ยงทายจากพระโครูปงามที่ผ่านการคัดเลือกมาแล้วเป็นอย่างดี โดยมีอาหาร 7 อย่าง ที่จะเป็นคำทำนายเมื่อพระโคเลือกกิน สำหรับคนยุคใหม่อาจจะยังไม่เข้าใจหรือไม่รู้ความหมายของอาหารทั้ง 7 ชนิดนี้ วันนี้เรามีความรู้ที่น่าสนใจเกี่ยวกับอาหารของพระโคมาฝากค่ะ

สิ่งสำคัญในงานพระราชพิธีวันพืชมงคลนั้น คือ การเสี่ยงทายของพระโคที่สามารถบ่งบอกได้ถึงเรื่องราวต่างๆ ที่จะเกิดขึ้นกับการเพาะปลูกในปีนั้นๆ ซึ่งอาหารที่ถูกนำมาให้พระโคเลือกกินเพื่อการเสี่ยงทายจะมีด้วยกัน 7 อย่างคือ ข้าวเปลือก, ข้าวโพด, ถั่ว, งา, เหล้า, น้ำ และหญ้า โดยมีความหมายดังนี้

– ข้าวเปลือกหรือข้าวโพด คำพยากรณ์ว่าจะเป็นธัญญาหารและผลาหารบริบูรณ์ดี หมายถึงปีนั้นจะอุดมสมบูรณ์ไปด้วยข้าวและผลไม้
– ถั่วหรืองา คำพยากรณ์ว่าผลาหารและภักษาหารบริบูรณ์ดี หมายถึงปีนั้นจะอุดมสมบูรณ์ไปด้วยพืชผักและเนื้อสัตว์
– เหล้า คำพยากรณ์ว่าการคมนาคมจะสะดวกดีขึ้น การค้าขายกับต่างชาติจะเป็นไปด้วยดี และเศรษฐกิจภายในประเทศจะเป็นช่วงขาขึ้น
– น้ำหรือหญ้า คำพยากรณ์ว่าน้ำท่าในปีนั้นจะมีเพียงพอต่อการเพาะปลูก ไม่ว่าจะปลูกข้าว, พืชผัก และผลไม้ก็จะเป็นไปด้วยดีไม่มีปัญหาใดๆ รวมไปถึงการเลี้ยงสัตว์เพื่อส่งขายก็จะเป็นไปในทางที่ดีด้วยเช่นกัน

ก่อนหน้าที่จะมีการเสี่ยงทายจากพระโคทั้ง 2 จะมีพีธีการสำคัญอีกหนึ่งพิธี คือ พระยาแรกนาทำการหว่านพันธุ์ข้าวพร้อมไถกลบ 3 รอบ จากนั้นจึงมีการเสี่ยงทายจากพระโค เมื่อพิธีเสร็จสิ้นลงก็จะมีการเปิดลานพระราชพิธีเพื่อให้เกษตรกรและประชาชนทั่วไปได้เข้ามาเก็บพันธุ์ข้าวที่ถูกโปรยลงบนดิน ซึ่งมีความเชื่อว่าถ้าเก็บไปแล้วจะทำให้การเพาะปลูกปราศจากอุปสรรคใดๆ และสามารถนำไปปลูกต่อได้อีกด้วย

พระราชพิธีวันพืชมงคลถือว่าเป็นหนึ่งในประเพณีที่ดีงาม ที่สร้างขวัญและกำลังใจให้เหล่าเกษตรกรไทยมาอย่างยาวนาน ได้รับการสืบทอดไว้มาจนถึงรุ่นลูก รุ่นหลาน ในปัจจุบันพระราชพิธีนี้ยังคงมีความขลัง เต็มเปี่ยมไปด้วยพลังศรัทธาและมีความสวยงามตามแบบดั้งเดิม อาจจะมีการปรับเปลี่ยนไปบ้างก็เพื่อให้เข้ากับยุคสมัยมากยิ่งขึ้น แต่โดยโครงสร้างของพระราชพิธีนั้นยังคงเหมือนเดิมทุกประการ

ซึ่งในปีนี้ พระโคพอและพระโคเพียง ได้กินเหล้า น้ำ และหญ้า โหรหลวงพยากรณ์ว่า น้ำท่าจะบริบูรณ์พอสมควร ธัญญาหาร ผลาหาร ภักษาหาร มังสาหารจะอุดมสมบูรณ์ การคมนาคมจะสะดวกขึ้น การค้าขายกับต่างประเทศดีขึ้น ทำให้เศรษฐกิจรุ่งเรือง