ทฤษฏีสัดส่วนทองคำ Golden Ratio หัวใจหลักของการออกแบบ

ทฤษฏีสัดส่วนทองคำ Golden Ratio หัวใจหลักของการออกแบบ

 

ทฤษฏีสัดส่วนทองคำ Golden Ratio หัวใจหลักของการออกแบบ ในวงการออกแบบ คงไม่มีใครไม่รู้จักกับ Golden Ratio หรือที่เรียกกันว่า สัดส่วนทองคำอย่างแน่นอน รวมทั้งวงการศิลปะแขนงต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นการถ่ายภาพ การวาดรูป งานสถาปัตยกรรมต่าง ๆ ล้วนแล้วแต่เกี่ยวข้องกันสัดส่วนทองคำกันแทบทั้งนั้น เราจะมาทำความรู้จักกับ Golden Ratio ที่นักออกแบบทั่วโลกนั้นนิยมใช้เป็น Grid Line ในการสร้างสรรค์งานที่ว่ากันว่าสวยงามที่สุดในโลกกันดูค่ะ

  1. Golden Ratio (สัดส่วนทองคำ) คืออะไร

สัดส่วนทองคำมีที่มาจากทฤษฎีทางคณิตศาสตร์ โดยเป็นวิธีการคำนวณเพื่อหาสัดส่วนที่งดงามที่สุดในโลก เป็นสูตรคำนวณที่คิดค้นขึ้นโดย ลีโอนาโด ฟีโบนัชชี นักคณิตศาสตร์ชาวอิตาลี โดยเขาพยายามใช้ตัวเลขมาอธิบายความงามของสิ่งต่าง ๆ ในธรรมชาติ หลักการของสัดส่วนทองคำ คือส่วนของเส้นที่ถูกแบ่งตรงตำแหน่งที่ก่อให้เกิด “อัตราส่วนทอง (golden ratio)” ได้แก่อัตราส่วนของความยาวรวม a + b ต่อความยาวส่วนที่ยาว a มีค่าเท่ากับความยาวส่วนที่ยาว a ต่อความยาวของส่วนที่สั้น b และผลลัพธ์จากตัวเลขจะได้สัดส่วนที่เยี่ยมยอดที่สุดคือ 1 : 1.618เ ป็นยังไงคะ งงกันไปเลย เอาเป็นว่าสามารถบอกอย่างง่ายๆได้ว่า สัดส่วนที่เยี่ยมยอดที่สุดคือ 1 : 1.618 นั่นเองค่ะ

สัดส่วนทองคำมีอยู่ด้วยกันหลายรูปแบบ เช่น รูปสามเหลี่ยมที่เป็นสัดส่วนทองคำ รูปสามเหลี่ยมหน้าจั่วที่มีด้านเท่าสองข้างเท่ากัน และสี่เหลี่ยมผืนผ้าทองคำที่มีอัตราส่วนด้านยาวต่อด้านสั้นเท่ากับอัตราส่วนทองคำนั่นเอง แต่ความพิเศษของสี่เหลี่ยมทองคำ ก็คือ ถ้าเราแบ่งสี่เหลี่ยมผืนผ้าทองคำออกเป็นสองส่วน ส่วนแรกเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส และส่วนที่สองเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า ก็จะพบว่าสี่เหลี่ยมผืนผ้าอันเล็ก ที่เกิดขึ้นมาใหม่ก็ยังคงเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้าทองคำอยู่เช่นเดียวกันค่ะ และเมื่อแบ่งสี่เหลี่ยมผืนนั้นอีก ก็จะเกิดสี่เหลี่ยมจัตุรัสและสี่เหลี่ยมผืนผ้าทองคำ ขึ้นมาใหม่ด้วยวิธีการเดียวกันอีก และจะมีขนาดเล็กลงไปเรื่อย ๆ ซ้ำไปซ้ำมาไม่รู้จบค่ะ

 

Golden Ratio

cr. picmonkey

 

  1. สัดส่วนทองคำเกี่ยวข้องกับงานออกแบบอย่างไรบ้าง

การนำสัดส่วนทองคำไปใช้ในการออกแบบก็ไม่ยากอย่างที่คิดค่ะ เพียงแค่นำ Template Grid ( .EPS / .PSD )ไปวางไว้บนสุด Layer ของ Artwork ที่เราทำอยู่ แล้วจะกลับซ้าย กลับขวา หมุนไปหมุนมา ยืดเข้าออก หรืออะไรก็ตามแต่ เพื่อให้เราเห็นเส้นแบ่ง column ที่เราชอบ โดยหลักการสำคัญคือการใช้ประโยชน์ของเส้น Grid เพื่อกำหนด Space และ Alignment ของกราฟิกต่าง ๆ ให้สมดุล ซึ่งส่วนใหญ่เราก็มักวางเอาไว้ในจุดเริ่มต้นของเส้นลายก้นหอยที่จะม้วนออกมาแบบไม่มีที่สิ้นสุดนั่นเองค่ะ    ในการออกแบบ Logo ของแบรนด์ดังต่าง ๆ ก็ล้วนแต่ใช้ สัดส่วนทองทำ ด้วยกันทั้งนั้นค่ะ เพราะว่าสัดส่วนทองคำจะทำให้โลโก้ดูมีองค์ประกอบที่สมบูรณ์แบบ สามารถใช้งานไปได้อย่างยาวนาน

 

  1. สัดส่วนทองทำ (Golden Ratio) มีอยู่ทุกที่

ลองสังเกตรอบ ๆ ตัวเรากันดูค่ะ ยกตัวอย่างเช่น อัตราส่วนเส้นผ่านศูนย์กลางของวงขดเกลียวของเมล็ดดอกทานตะวันแต่ละวงเทียบกับวงถัดไป ในร่างกายมนุษย์ เช่น ระยะจากหัวถึงพื้นหารด้วยระยะจากสะดือถึงพื้น ระยะจากไหล่ถึงปลายนิ้วมือหารด้วยระยะจากข้อศอกถึงปลายนิ้วมือ หรือระยะจากสะโพกถึงพื้นหารด้วยระยะจากหัวเข่าถึงพื้น ก็ล้วนแล้วแต่เป็นสัดส่วนทองคำรวมไปถึง ดอกไม้ สัตว์ ใบหน้ามนุษย์ งานศิลปะ หรือ สถาปัตยกรรมดัง ๆ ก็ล้วนแต่แฝงไปด้วย สัดส่วนทองทำ (Golden Ratio) ด้วยกันทั้งนั้น เราสามารถใช้สัดส่วนทองคำในการถ่ายภาพได้ด้วยเช่นกัน หรือแม้แต่ในในงาน Web และ Print Ads ก็ยังมีสัดส่วนทองคำแฝงอยู่ด้วยตลอด

สำหรับนักออกแบบ ทฤษฎีสัดส่วนทองคำเป็นอะไรที่ต้องศึกษากันโดยละเอียดลึกซึ้งเลยล่ะค่ะ เพราะสัดส่วนทองคำจะช่วยทำให้งานของคุณออกมาดูดี สมบูรณ์แบบ และสามารถใช้งานได้อย่างยาวนาน ตราบใดที่ทฤษฎีสัดส่วนทองคำนั้นยังไม่หายไปค่ะ